Haarlem - De besluitvorming bij de gemeentelijke huisvesting, locatie Zijlpoort, is te zeer door de politiek gedomineerd, terwijl de ambtelijke organisatie het project onvoldoende heeft begeleid.

Dit zijn de voornaamste conclusies uit het onderzoek van ede Rekenkamercommissie (RKC) Haarlem naar de besluitvorming bij de aankoop en ontwikkeling van het oude Postkantoor (Zijlpoort) in de binnenstad van Haarlem. De RKC concludeert dat op een cruciaal moment het college een onzorgvuldig besluit heeft genomen, dat niet goed onderbouwd was. Het gaat om het besluit uit 2008 om de Zijlpoort vervroegd aan te kopen en voor de helft ( € 17 mln.) aan te betalen. Dit besluit is genomen onder grote tijdsdruk en politieke druk en zonder dat de risico’s voor de gemeente eerst goed in kaart zijn gebracht.

Bij de start van het nieuwe college in 2006 maakte de coalitie van PvdA, VVD, SP de afspraak om binnen zes maanden een alternatief voor te stellen voor de huisvesting van de ambtenaren. Dit alternatief moest meer in het stadscentrum liggen èn goedkoper zijn dan het plan van het vorige college: het stadskantoor 023 in Schalkwijk. Bij de discussie over dit alternatief, de aankoop van Zijlpoort van projectontwikkelaar Fortress, is niet diepgaand gediscussieerd over de onderbouwing van het totale kostenplaatje. De aandacht was er te veel op gericht of het alternatief in de stad lag en inderdaad goedkoper was dan 023.

In 2008 deed de gemeente aan Fortress een aanbetaling van € 17 mln. voor de Zijlpoort. De reden hiervoor was dat Fortress grote financiële problemen had. Maar de gemeente wilde een zo groot mogelijke zekerheid dat zij het pand kon behouden voor de gemeentelijke huisvesting. In deze situatie heeft de gemeente een ongunstige overeenkomst gesloten met de ontwikkelaar.

Met het voortschrijden van de tijd werd duidelijk dat Fortress ondanks de aanbetaling Zijlpoort niet kon ontwikkelen. De €17 mln. was intussen verdwenen binnen de Fortress Holding.

De RKC concludeert dat het college het besluit voor de vervroegde koop en aanbetaling niet zorgvuldig heeft genomen. Het contract van 2008 is niet zorgvuldig opgesteld en ongunstig voor de gemeente, omdat alle risico’s bij de gemeente zijn neergelegd en er geen garantiebedingen zijn waarop de gemeente Fortress kan aanspreken. Dit kon gebeuren omdat het project politiek belangrijk was en de wethouder veel vertrouwen en ruimte had van de raad en de rest van het college om zelfstandig onderhandelingen te voeren en beslissingen te nemen. De ambtelijke organisatie stond als het ware buiten spel, ook vanwege eigen interne spanningen en conflicten.

De RKC is blij dat in 2010 en 2011 de gemeente een aantal wijzigingsovereenkomsten met Fortress heeft gesloten, waardoor de risico’s beter worden beheerst. De RKC concludeert dat de gemeente Zijlpoort heeft behouden, maar wel tegen een hoge prijs.

De RKC geeft het college mee te zorgen voor betere checks and balances in de organisatie. Deze moeten ervoor zorgen dat bestuurders en ambtenaren elk hun eigen rol vervullen. Ook adviseert de RKC om het risicomanagement en contractmanagement snel te professionaliseren.

Het rapport van de RKC is op 10 mei jl. aan de raad aangeboden.

Datum: vrijdag 11 mei 2012